Τι είναι η αλλεργία και ποια άτομα μπορεί να την αναπτύξουν;

Γράφει ο
Δρ Δημήτριος Κ. Χατζής
Αλλεργιολόγος Παίδων και Ενηλίκων
Υπεύθυνος Τμ. Αλλεργιολογίας «Παίδων ΜΗΤΕΡΑ»
Επιστημ. Συνεργάτης ΜΗΤΕΡΑ &ΥΓΕΙΑ

Αλλεργία είναι η υπερβολική αντίδραση του οργανισμού σε αθώες ουσίες του περιβάλλοντος ή σε τροφές, φάρμακα, τσιμπήματα από έντομα (μέλισσα ή σφήκα), κ.α.

Ποια άτομα εμφανίζουν αλλεργία;

Αλλεργία δεν παρουσιάζουν όλα τα άτομα, αλλά μόνο η μειονότητα του 20-25%, επειδή υπάρχει γενετική προδιάθεση, σε αυτά τα άτομα. Η πλειονότητα των ανθρώπων δεν στρέφεται εναντίον των γύρεων, οι οποίες είναι, σαφώς, αβλαβείς. Το ίδιο ισχύει και για τις τροφές και τα φάρμακα, που αποτελούν όπλα εναντίον της νόσου και όχι νοσογόνους παράγοντες.

Αλλεργία vs Ατοπία  

Τα αλλεργικά άτομα θεωρούνται ατοπικά. Οι λέξεις ατοπία και αλλεργία δεν είναι συνώνυμες. Διαφορετική έννοια, αν και συγγενική, έχει η καθεμία. Η μεν λέξη αλλεργία προέρχεται από τις λέξεις: άλλο και έργο, και η ατοπία από το στερητικό άλφα συν τόπος. Πράγματι, η αλλεργία ως υπερβολική, και παθολογική, αντίδραση του οργανισμού εναντίον αδρανών ουσιών (γύρεις) ή απαραιτήτων δομικών στοιχείων (τροφές) δεν αποτελεί φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού. Ο οργανισμός, δηλαδή, δεν τις διαχειρίζεται σωστά, αλλά «πράττει άλλο έργο».

Η ατοπία, όπως εννοεί η λέξη, δηλώνει κάτι το παράλογο, την γενετική προδιάθεση, εν προκειμένω, του ατόμου να αναπτύξει αλλεργία. Και είναι παράλογο, διότι ο οργανισμός προκειμένου να επιβιώσει, πρέπει να δέχεται κατά φυσιολογικό τρόπο κάθε ουσία του περιβάλλοντος ή τις τροφές. Η ατοπία, με άλλα λόγια, είναι η αναγκαία προϋπόθεση για την έλευση της αλλεργίας, η οποία θα εμφανιστεί μόνον όταν το άτομο θα βρεθεί στις κατάλληλες συνθήκες. Για παράδειγμα, ατοπικό άτομο δεν θα νοσήσει από αλλεργία στα ακάρεα της οικιακής σκόνης σε περιοχές όπου αυτά δεν επιβιώνουν (μεγάλο υψόμετρο). Στις βόρειες χώρες, καθώς δεν υπάρχουν ελαιόδεντρα, κανένα ατοπικό άτομο δεν πάσχει από αλλεργική ρινίτιδα, η οποία οφείλεται στη συγκεκριμένη γύρη.

Κληρονομούνται οι αλλεργίες;

Το ατοπικό γενετικό υπόστρωμα είναι υπεύθυνο για την αλλεργία. Εφ΄ όσον εμπλέκονται γονίδια (γενετικό υπόστρωμα) υπάρχει κληρονομικότητα. Η κληρονομικότητα, όμως, αφορά αποκλειστικά και μόνον την ατοπία, την γενετική προδιάθεση, με άλλα λόγια, ώστε να επέλθει, κάποια στιγμή, η αλλεργία.

Η αλλεργία, πρέπει, σαφώς, να σημειωθεί και τονιστεί με έμφαση, δεν κληρονομείται. Αυτό το φαινομενικά  παράδοξο είναι φανερό από τις πιθανότητες που έχουν τα παιδιά αλλεργικών γονέων να εκδηλώσουν κάποιο αλλεργικό νόσημα.

Συγκεκριμένα, με γονείς χωρίς αλλεργία οι πιθανότητες αλλεργίας είναι 20%. Άρα χωρίς καν ατοπικό υπόστρωμα, συνεπώς άνευ αλλεργίας στην άμεση οικογένεια, είναι δυνατόν να γίνει κανείς αλλεργικός. Ο κίνδυνος (πιθανότητες) να παρουσιάσουν αλλεργία οι απόγονοι, αυξάνει στο 40% και 80%, με ένα ή δύο γονείς με αλλεργία, αντιστοίχως.

Από όλα τα προηγούμενα φαίνεται καθαρά ότι η αλλεργία δεν κληρονομείται. Δημιουργείται, μόνον, στο κατάλληλο περιβάλλον και εφ΄ όσον υπάρχει ατοπία (γονίδια που προδιαθέτουν).