Σύγχρονα πρωτόκολλα υπογονιμότητας

Γράφει ο
Κωνσταντίνος Δ. Δημητρόπουλος
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, Επιστ. Συνεργάτης Μονάδας Institute of Life ΜΗΤΕΡΑ

Τα τελευταία 30 χρόνια έγιναν άλματα προόδου στην εξωσωματική γονιμοποίηση, τόσο στο κλινικό όσο και στο εργαστηριακό κομμάτι της. Αποτέλεσμα της προόδου αυτής είναι το γεγονός ότι τα ζευγάρια σήμερα έχουν στη διάθεσή τους μια αξιόπιστη, ασφαλή και με υψηλά ποσοστά επιτυχίας θεραπεία υπογονιμότητας.

Η γυναίκα κατά τη θεραπεία της εξωσωματικής γονιμοποίησης υποβάλλεται σε σωματικό και ψυχολογικό stress. Σε χώρες όπου η θεραπεία της εξωσωματικής γονιμοποίησης χρηματοδοτείται από το κράτος, μελέτες έδειξαν ότι το ποσοστό των γυναικών που εγκαταλείπει την προσπάθεια πριν από την ολοκλήρωσή της μπορεί να φθάνει το 30%.

Όλα αυτά οδηγούν στην ανάγκη για απλοποίηση της θεραπείας της εξωσωματικής γονιμοποίησης και στην ελάττωση της συναισθηματικής φόρτισης της γυναίκας.

Τι είναι το πρωτόκολλο ωοθηκικής διέγερσης

Στο πρωτόκολλο ωοθηκικής διέγερσης με GnRH ανταγωνιστές η έναρξη χορήγησης των γοναδοτροπινών γίνεται τη 2η ή την 3η μέρα του κύκλου και ο ανταγωνιστής προστίθεται αργότερα για την αποφυγή ωορρηξίας. Με το πρωτόκολλο αυτό η διάρκεια της διέγερσης και άρα ο αριθμός των ημερών που η γυναίκα κάνει ενέσεις κυμαίνεται από 8-10 ημέρες, σημαντικά μικρότερη από τη διάρκεια που απαιτεί το μακρύ πρωτόκολλο με GnRH αγωνιστές. Σε μελέτη σύγκρισης των δυο πρωτοκόλλων βρέθηκε μικρότερο ποσοστό γυναικών που διέκοψαν τη θεραπεία στο group των ανταγωνιστών, δείχνοντας έτσι ότι η διάρκεια της θεραπείας είναι σημαντική όσον αφορά τη σωματική και ψυχολογική κατάσταση της γυναίκας. Εκτός από τη διάρκεια της θεραπείας και ο αριθμός των ενέσεων είναι σημαντικός για την καλύτερη συμμόρφωση της γυναίκας και την αποφυγή λαθών στη δοσολογία. Έτσι υπάρχει σήμερα φάρμακο που στο πρωτόκολλο με χρήση ανταγωνιστών αντικαθιστά τις ενέσεις των επτά πρώτων ημερών με μόνο μία ένεση απλοποιώντας σημαντικά τη διαδικασία της ωοθηκικής διέγερσης.

Σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης και στην Ιαπωνία, όχι όμως στις ΗΠΑ, μονάδες εξωσωματικής γονιμοποίησης χρησιμοποιούν πρωτόκολλα ήπιας ωοθηκικής διέγερσης (mild/minimal stimulation protocols), τα οποία στοχεύουν στη λήψη συνήθως μέχρι πέντε ωαρίων.

Πλεονεκτήματα

Στα δυνητικά πλεονεκτήματα μιας ήπιας διέγερσης συγκαταλέγονται η χαμηλότερη δόση φαρμάκων, το χαμηλότερο κόστος και η αποφυγή του συνδρόμου υπερδιέγερσης των ωοθηκών. Λόγω όμως του ελαττωμένου αριθμού ωαρίων, δεν είναι εφικτή πολλές φορές η κατάψυξη υπεράριθμων εμβρύων, καθώς και η μεταφορά μίας ή δύο βλαστοκύστεων.

Οι γυναίκες με ογκολογικές παθήσεις

Η επιβίωση ασθενών με ογκολογικές παθήσεις έχει αυξηθεί σημαντικά με τις σύγχρονες μεθόδους θεραπείας. Έτσι, γυναίκες ηλικίας 14-40 ετών που πρόκειται να υποβληθούν σε χημειοθεραπεία, η οποία θα οδηγήσει σε βλάβη ή διακοπή της λειτουργίας των ωοθηκών, θα πρέπει να σκεφθούν τεχνικές διατήρησης της γονιμότητάς τους, όπως είναι η διέγερση των ωοθηκών και η κατάψυξη ωαρίων ή εμβρύων, καθώς και η κατάψυξη ωοθηκικού ιστού. Ένα πρόβλημα στις περιπτώσεις αυτές είναι ο μικρός χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ της διάγνωσης και της έναρξης της χημειοθεραπείας. Με τα σύγχρονα πρωτόκολλα διέγερσης το πρόβλημα αυτό ξεπερνιέται, μιας και η έναρξη της διέγερσης μπορεί να γίνει σε οποιαδήποτε φάση του κύκλου. Η προσθήκη αντιοιστρογόνων όπως η λετροζόλη και η ταμοξιφαίνη επιτρέπει τη χρήση των πρωτοκόλλων αυτών και σε γυναίκες με οιστρογονοεξαρτώμενους όγκους.