Παθήσεις της σπονδυλικής στήλης: Tραυματισμοί και σχολικοί κίνδυνοι

Οι τραυματισμοί είναι ο μεγαλύτερος και συνηθέστερος κίνδυνος για ένα παιδί σχολικής ηλικίας και το 25% περίπου αυτών συμβαίνει στο σχολείο. O λόγος είναι η μικρή αίσθηση του κινδύνου, η ανάγκη για περιπέτεια και η αντίδραση στους νόμους και στις συμβουλές των ενηλίκων. Τα περισσότερα ατυχήματα μπορούν να προληφθούν με συστηματική εκπαίδευση των παιδιών αλλά και των γονέων, καθώς και την επίβλεψη και τον έλεγχο των εγκαταστάσεων.

Γράφει ο
Ηλίας Χ. Παπαδόπουλος
Χειρουργός Σπονδυλικής Στήλης – Σκολίωσης, Επιστ. Συνεργάτης Ομίλου ΥΓΕΙΑ

Αν και στη σχολική ηλικία δεν υπάρχουν χαρακτηριστικοί τραυματισμοί για την σπονδυλική στήλη, υπάρχουν όμως χαρακτηριστικές κακώσεις σπονδυλικής στήλης και η πιο συνηθισμένη είναι η σπονδυλόλυση. Αυτή αφορά ένα μικρό κάταγμα στην οσφυϊκή μοίρα (στη μέση δηλαδή) που παρατηρείται στο περίπου 10% των παιδιών αλλά σε διπλάσια συχνότητα σε παιδιά που κάνουν αθλήματα με έντονη και συχνή κάμψη και έκταση της μέσης. Τέτοια είναι η ενόργανη γυμναστική, το ποδόσφαιρο, το τένις, το βόλεϊ κτλ. Στατιστικά στο 50% των παιδιών που κάνουν αθλήματα και πονάει η μέση τους υπάρχει σπονδυλόλυση, ενώ στο υπόλοιπο 50% ο πόνος οφείλεται σε υπερβολική καταπόνηση, κήλες δίσκου αλλά και πιο σπάνια πράγματα όπως είναι οι όγκοι και οι φλεγμονές.

Η εξέταση από τον ειδικό χειρουργό σπονδυλικής στήλης ή παιδορθοπαιδικό δίνει την διάγνωση, πάντα σε συνδυασμό με ακτινολογικές εξετάσεις (μαγνητική τομογραφία ή το ειδικό SPECT-CT που μόνο το Υγεία έχει στην Ελλάδα). Η συνηθέστερη αντιμετώπιση είναι η αποχή από τα αθλήματα για μερικούς μήνες και μετά η προοδευτική επάνοδος. Πολύ σπάνια η σπονδυλόλυση είναι χειρουργική, κυρίως αν εξελιχθεί σε σπονδυλολίσθηση μεγάλου βαθμού.

Άλλα προβλήματα της παιδικής-σχολικής ηλικίας είναι η κύφωση και η σκολίωση. Η σκολίωση είναι συνήθως κληρονομική πάθηση και δεν σχετίζεται με κακή στάση ή κάποιο άθλημα ή την σχολική τσάντα. Η σχολική τσάντα ΔΕΝ προκαλεί σκολίωση. Επίσης δεν επιδεινώνει τη σκολίωση. Δεν υπάρχει καμία σοβαρή έρευνα που να δείχνει ότι η βαριά σχολική τσάντα μπορεί να στραβώσει την σπονδυλική στήλη ενός παιδιού. Τη σκολίωση την αντιμετωπίζουμε αρχικώς με παρακολούθηση και αν αυτή περάσει κάποιο όριο την αντιμετωπίζουμε με κηδεμόνες σπονδυλικής στήλης. Μεγάλες σκολιώσεις χρήζουν χειρουργικής αντιμετώπισης.

Αντίθετα η κύφωση είναι τις περισσότερες φορές στάσεως. Πολύ σπάνια είναι παθολογική και τότε λέγεται νόσος του Scheuermann. Συνήθως η τελευταία συνοδεύεται από πόνο στην πλάτη. Στην εξέταση αν σκύψει το παιδί και δει κανείς την πλάτη από το πλάι η κύφωση στάσεως δίνει ομαλή-στρογγυλή πλάτη (οι Αμερικάνοι την αποκαλούν round-back), ενώ η Scheuremann έχει εικόνα οξύτερης κυφώσεως. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με τον ακτινολογικό έλεγχο και η θεραπεία είναι η γυμναστική για την κακή στάση και  κηδεμόνας συν γυμναστική για τη νόσο του Scheuermann.

Σημείωση:
Η σχολική τσάντα:  Φυσικά η βαριά τσάντα είναι πηγή συνεχούς «τραυματισμού» που μπορεί να προκαλέσει πόνο στον ώμο, αυχένα ή και μέση του παιδιού, ακόμα και μουδιάσματα στο χέρι, ειδικά αν τα παιδιά έχουν να περπατήσουν μεγάλες αποστάσεις για το σχολείο ή κρεμούν την τσάντα από τον ένα μόνο ώμο.  Μερικές συμβουλές για την αποφυγή τέτοιων προβλημάτων είναι: Προτιμήστε τσάντες με φαρδιά λουριά και βάτες για την πλάτη και όχι μόνο για τον ένα ώμο. Υπάρχουν σε κάποιες τσάντες λουριά που εφαρμόζουν σαν ζώνη γύρω από την μέση που βοηθά στην καλύτερη κατανομή του βάρους στο σώμα. Οι τσάντες με τροχούς, ενώ μειώνουν τη φόρτιση του σώματος, ίσως να μην είναι βολικές για την ελληνική πραγματικότητα με την έλλειψη πεζοδρομίων.

 

Οκτώβριος, 2017