Αρρυθμίες στα παιδιά

Οι καρδιολογικές παθήσεις στα παιδιά μπορεί να είναι απλές ή σύμπλοκες. Μπορεί να εκδηλωθούν ως αίσθημα παλμών, αδυναμία πρόσληψης βάρους, ταχύπνοια ή ως συγκοπτικά επεισόδια ή  αιφνίδιος θάνατος. Η παρακολούθηση των παιδιών με συγγενή  καρδιοπάθεια πρέπει να γίνεται σε εξειδικευμένα κέντρα με μεγάλη εμπειρία.

Γράφει η
Μαριάννα Σταματελάτου
Καρδιολόγος Κλινικής Παιδοκαρδιολογίας και Συγγενών Καρδιοπαθειών Ενηλίκων

Καλό είναι οι γονείς των παιδιών με καρδιοπάθεια να εκπαιδεύονται στην καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση που απαιτεί μια σειρά από απλές ενέργειες. Οι συγγενείς καρδιοπάθειες στην πλειονότητά τους μπορούν να αντιμετωπιστούν πλήρως και το παιδί να έχει μια φυσιολογική ζωή με τη συμμετοχή του ακόμα και σε αθλητικές δραστηριότητες.

Ποια είναι τα σημάδια που πρέπει να προσέξουν οι γονείς για τις αρρυθμίες ή άλλες καρδιακές παθήσεις;

Για τη σωστή καρδιολογική εκτίμηση των παιδιών και νεογνών θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν το ατομικό και το οικογενειακό ιστορικό, η λήψη φαρμάκων καθώς και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες παρουσιάζονται τα συμπτώματα (άγχος, λοίμωξη, άσκηση, αλλαγή θέσης, τραύμα).

Σημεία και συμπτώματα, που χρήζουν περαιτέρω ελέγχου:

  • Αδυναμία πρόσληψης βάρους και καθυστερημένη ανάπτυξη, ιδίως στα νεογνά και βρέφη, που μπορεί να οφείλονται σε καρδιακή ανεπάρκεια, σοβαρή κυάνωση, ή συνυπάρχοντα γενετικά προβλήματα
  • Κυάνωση (Μελάνιασμα) ακροδακτύλων και χειλέων που καλό είναι να εκτιμάται με μέτρηση κορεσμού οξυγόνου με παλμικό οξύμετρο
  • Ταχυκαρδία, ταχύπνοια, άρνηση επαρκούς λήψης τροφής (καρδιακή ανεπάρκεια)
  • Συχνές λοιμώξεις του αναπνευστικού χωρίς εμφανή αιτιολογία
  • Εύκολη κόπωση στην άσκηση
  • Καρδιακό φύσημα που τις περισσότερες φορές είναι αθώο, αλλά χρήζει ελέγχου προκειμένου να μη διαφύγει της έγκαιρης διάγνωσης κάποια σοβαρή καρδιοπάθεια. Πολλές φορές φύσημα ακούγεται κατά την κατά την ακρόαση επί πυρετού.
  • Θωρακικό άλγος. Σημασία έχει να γνωρίζουμε τη διάρκεια, τη φύση, την έκτασή του και αν σχετίζεται με την άσκηση. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν οφείλεται σε καρδιολογικά προβλήματα. Οι πιο συχνές αιτίες θωρακικού άλγους στα παιδιά είναι η πλευροχονδρίτιδα, ο νευρομυϊκός πόνος, το τραύμα-κάκωση και οι λοιμώξεις του αναπνευστικού.
  • Αίσθημα παλμών. Μπορεί να οφείλεται σε καρδιολογική πάθηση, αλλά συχνά είναι απλώς αποτέλεσμα άγχους ή άλλης παθολογικής κατάστασης όπως αναιμίας, υπερθυρεοειδισμού κ.ά. Οι ερωτήσεις που θα πρέπει να κάνουμε για την περαιτέρω διερεύνηση είναι: Γίνεται αντιληπτό από το παιδί; Τι προδιαθέτει για αυτό; Είναι γρήγορος ο καρδιακό ρυθμός και πόσο γρήγορος; Αισθάνεται το παιδί αδυναμία ή ζαλάδα ; Έχασε τις αισθήσεις του; Πόσο συχνά συμβαίνει; Στα μεγαλύτερα παιδιά το αίσθημα παλμών μπορεί να εκδηλωθεί ως ζάλη-προλιποθυμικό επεισόδιο και στα νεογνά ως ωχρότητα, δυσθυμία και αποστροφή από τη σίτιση.
  • Πόνοι στις αρθρώσεις (πρόσφατος πονόλαιμος, εξανθήματα, ιστορικό ρευματικού πυρετού)
  • Κεφαλαλγίες  που μπορεί να οφείλονται σε αρτηριακή υπέρταση

Αρρυθμίες

Οι περισσότερες αρρυθμίες είναι καλοήθεις (φλεβοκομβική αρρυθμία, έκτοπες κολπικές και κοιλιακές συστολές και ήπιες διαταραχές της κολποκοιλιακής αγωγής).

Ο ταχύς ρυθμός ονομάζεται ταχυκαρδία και εξαρτάται από την ηλικία και τη δραστηριότητα. Στα νεογνά οι φυσιολογικές καρδιακές σφύξεις μπορεί να είναι ακόμα και >160σφύξεις/λεπτό στην ηρεμία ενώ με την δραστηριότητα μπορεί να αυξηθούν σε 200σφύξεις/λεπτό. Το συχνότερο αίτιο είναι η φλεβοκομβική ταχυκαρδία που είναι η φυσιολογική αύξηση της καρδιακής συχνότητας, η οποία συμβαίνει κατά την άσκηση ή λόγω εμπυρέτου. Σπάνια οφείλεται σε θυρεοειδοπάθεια ή αναιμία.

Η πιο συχνή παθολογική ταχυκαρδία στα παιδιά είναι η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία που οφείλεται σε ποικίλα αίτια όπως την ύπαρξη παραπληρωματικού δεματίου, κυκλώματος επανεισόδου γύρω από τον κεντρικό κόμβο της καρδιάς, ή ένα έκτοπο κέντρο, και συνήθως έχει συχνότητα >180σφύξεις/λεπτό. Όταν κάποιο παιδί εμφανίσει για πρώτη φορά ταχυκαρδία, καλό είναι να προσπαθήσουμε να την καταγράψουμε με καρδιογράφημα πριν εφαρμόσουμε κάποια θεραπεία. Συχνά οι ταχυκαρδίες σταματούν με τη μέθοδο Valsalva όπου ζητάμε από το παιδί να κλείσει τη μύτη και το στόμα του ενώ ταυτόχρονα αυτό προσπαθεί να εκπνεύσει. Μια συχνή αιτία υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας είναι το σύνδρομο Wolff-Parkinson-White, που οφείλεται σε παραπληρωματικό δεμάτιο. Στην περίπτωση αυτή, τα επεισόδια ταχυκαρδίας είναι συνήθως ανεκτά, μπορεί όμως σπάνια να εξελιχθούν σε μια επικίνδυνη αρρυθμία, που μπορεί να είναι και η πρώτη εκδήλωση της νόσου. Συνεπώς όλοι οι ασθενείς με αρρυθμία θα πρέπει να ελέγχονται από εξειδικευμένους παιδο-αρρυθμιολόγους.

Η κοιλιακή ταχυκαρδία είναι μια δυνητικά επικίνδυνη αρρυθμία και μπορεί να σχετίζεται με δομική καρδιοπάθεια, όμως πολύ συχνά είναι καλοήθης στα παιδιά και με καλή πρόγνωση. Σε κάθε περίπτωση, η διάγνωση, η εκτίμηση καθώς και η περαιτέρω αντιμετώπιση θα πρέπει να γίνονται και πάλι από ειδικούς παιδοαρρυθμιολόγους.

Ο βραδύς ρυθμός ονομάζεται βραδυκαρδία. Βραδυκαρδία θεωρείται  <100σφύξεις/λεπτό σε ένα ξύπνιο νεογέννητο, κάτω από 80σφύξεις/λεπτό σε ένα παιδί ενός έτους και κάτω από 60 σφύξεις/λεπτό σε μεγαλύτερα παιδιά.

Η νόσος του φλεβοκόμβου παρουσιάζεται συνήθως μετεγχειρητικά στα παιδιά ή σπανιότερα στα πλαίσια ενός γενετικού συνδρόμου με ή χωρίς συγγενή καρδιοπάθεια και  πιθανά ανωμαλίες των χεριών.

Πλήρης κολποκοιλιακός αποκλεισμός. Μπορεί να εμφανίζεται σε νεογνά μητέρων με αυτοάνοσα νοσήματα ή συνδέεται με συγγενή καρδιοπάθεια. Συχνότερα είναι επίκτητος κυρίως μετά από εγχειρήσεις συγγενών καρδιοπαθειών.

Σύνδρομο μακρού QT και άλλες σχετιζόμενες συγγενείς αρρυθμιογόνες παθήσεις. Είναι γενετικές παθήσεις που οφείλονται σε διαταραχές της ηλεκτρικής ισορροπίας του κυττάρου και μπορούν να οδηγήσουν σε επικίνδυνες αρρυθμίες ή και αιφνίδιο θάνατο. Η συνήθης εμφάνιση είναι συγκοπτικά επεισόδια σε συνδυασμό με παράταση του διαστήματος QT στο καρδιογράφημα, ή με άλλα παθολογικά ευρήματα, σε ηρεμία ή κατά την δοκιμασία κοπώσεως. Τα επεισόδια μπορούν να συμβούν κατά την άσκηση, μετά από έντονα ακουστικά ή συγκινησιακά ερεθίσματα, επί πυρετού, ή ακόμη και σε ηρεμία ή στη διάρκεια του ύπνου.


Η θεραπεία των καρδιακών αρρυθμιών στα παιδιά, περιλαμβάνει:

  • Φαρμακευτική αγωγή, κυρίως σε βρέφη και μικρά παιδιά
  • Κατάλυση με καθετήρα ρεύματος ραδιοσυχνότητας ή κρυοπηξίας σε παιδιά ηλικίας προσχολικής και άνω
  • Τοποθέτηση συσκευών ελέγχου του καρδιακού ρυθμού, όπως εμφυτεύσιμα μόνιτορ, βηματοδότες ή απινιδωτές
  • Γενετική καθοδήγηση και θεραπεία ανάλογα με το αίτιο

Συμπέρασμα

Οι καρδιολογικές παθήσεις στα παιδιά μπορεί να είναι απλές οι σύμπλοκες. Οι γονείς των παιδιών με καρδιοπάθεια καλό είναι να εκπαιδευτούν στην ακρόαση της καρδιάς στη ψηλάφηση των σφύξεων και στην καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση. Η παρακολούθηση των παιδιών με συγγενή καρδιοπάθεια και αρρυθμίες πρέπει να γίνεται σε εξειδικευμένα κέντρα με μεγάλη εμπειρία. Οι συγγενείς καρδιοπάθειες και οι αρρυθμίες στην πλειονότητά τους μπορούν να αντιμετωπιστούν πλήρως και το παιδί να έχει μια φυσιολογική ζωή με τη συμμετοχή του ακόμα και σε αθλητικές δραστηριότητες με την κατάλληλη καθοδήγηση και κάτω από προϋποθέσεις.

Απρίλιος, 2017

Όμιλος ΥΓΕΙΑ: Αγγελία

Ο Όμιλος ΥΓΕΙΑ προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες της συνεχούς ανάπτυξης του με στόχο την παροχή ιατρικών και νοσηλευτικών υπηρεσιών ποιοτικού επιπέδου, επιθυμεί να προσλάβει: ΙΑΤΡΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΥΣ
ΓΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΜΑΣΤΟΥ & ΑΞΟΝΙΚΟΥ-ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ
Διαβάστε περισσότερα..